QALBİ QIRIMDA, QIRIM QALBİNDE YAŞAĞAN YAZICI

QALBİ QIRIMDA, QIRIM QALBİNDE YAŞAĞAN YAZICI

1920 senesi mart 9-da Qırımnıñ Gurzuf qasabasında dünyağa kelgen Cınğız Dağcı bugünde-bugün qırımtatar edebiyatında eñ büyük romancı sayıla. Bu yıl yazıcınıñ yubileyi olğanı munasebetinen Aqmescitte İ. Gasprinskiy adına cumhuriyet kitaphanesinde C. Dağcığa bağışlanğan ilmiy-edebiy aqşam ötkerildi.

Yazıcınıñ bir sıra romanlarını türkçeden qırımtatarcağa çeirgen ve özünen hayli vaqıt mektüpleşken şair ve terciman Yunus Qandım yaqında Londonda bir aftalıq ziyaretnen bulunıp, o yerde C. Dağcınen körüşti-qonuştı. İşte, aqşım Yu. Qandımnıñ bu körüşüv aqqındaki esabatınen başlandı. "Cınğız Dağcı pek alçaqgöñülli ve cümert bir insandır. Onı Qırımnen bağlı er şey meraqlandıra. Halqımıznıñ vaziyeti, milliy mekteplerimiz aqqında soradı. Yazıcınıñ arhivini Qırımğa ketirecek edim, yazıq ki, o, öz arhivini toplamağan eken. Olar kimgedir kerek olacağını aqlına bile ketirmegen. Evde bir özü yaşay ve kendini özü baqa.  Közleri pek zayıf körgeninden ötrü icatnen deyerlik oğraşmay. Episi olıp onıñ otuzdan ziyade eseri bar ve olarnıñ ekseriyeti Qırım ve qırımtatarlarnen bağlıdır" dep ayttı Yu. Qandım. O, al-azırda yazıcınıñ "Olar da insan edi" adlı romanınıñ stsenariyi azır olıp, ileride şunıñ esasında Yaltada bediiy film çıqarmaq planlaştırılğanı aqqında bildirdi. Şair oña Londonğa barıp kelmege madiy ceetten yardım etken qırımtatar iş adamlarına, Amerikada yaşağan Fikret Yurterge, Londonda yaşağan advokat Sinan beyge, Milliy Meclis vekillerine ve çoqtan-çoq diger adamlarğa samimiy minnetdardığını bildirdi.

Aqşamda yazıcınıñ eserlerini rus tiline çevirgen professor Adile Emirova, QDMPUniñ ocası, filologiya ilimleri namzeti Nuriye Kerimova-Emirüseinova, "Maarifçi" cemiyetiniñ idare azası şair Seyran Suleyman Cınğız Dağcınıñ icadınen bağlı maruzalar oqudılar. Yazıcınıñ "Yansılar" türkümi hususında QDMPUniñ ocası Nariman Abdulvaap meraqlı çıqış yaptı. "Qırım" gazetasınıñ hadimi Enver Özenbaşlı C. Dağcınıñ eserleri ya nesilni terbiyelev ceetinden emiyetli olğanını qayd etti.

Söz ustası Riza Yusufov yazıcınıñ "Beriñiz atamnıñ qılıçın maña" ve "Sevdigim Yalta" adlı şiirlerini oqudı. Yazıcını gençlik çağından tanığan yazıcı Rustem Muyedin ve milliy areket iştirakçisi İzzet Hairov öz hatırlavlarınen paylaştılar.

Aqşam keçeyatqanda Londondan C. Dağcı telefon açtı ve onıñnen Yu. Qandım, R. Muyedin em de Qırımda yaşağan qız qardaşı Ayşe Dağcı qonuşıp, er kesniñ adından yubileyinen hayırladılar. Yazıcı er keske teşekkürlerini bildirdi. Aqşamda bulunğanlar yazıcınıñ sesini ve samimiy sözlerini eşitip, pek hoşnut qaldılar. Bu qonuşma aqşamnıñ eñ unutılmaz saifesine çevirildi.

Aqşamda kitaphaneniñ müdiri Ayder Emirov yazıcınıñ bundan altmış yıl evelsi yazğan şiirinden "Qırım", meni yahşı söznen añasıñmı?" degen satırlarını añıp keçti ve bugün Qırım ve qırımtatarlar yazıcını tek yahşı söznen añğanları aqqında ayttı. Şunı aytmaq isteyim ki, kitaphaneniñ hadimleri aqşamğa pek yahşı tedarik kördiler. Dülber hanımlar Gülnara Yagyayeva ve Leylâ Qadırova yazıcınıñ kitaplarından ibaret mahsus sergini azırladılar. Aqşam bitken soñ ise musafirlerge qoqulı qave ve tatlı yemekler berildi.

Ana mekânından uzaq yaşağan yazıcımız Cınğız Dağcığa uzun ömür ve Vatannen qavuşmaq bahtına nail olmasını tileymiz.

                                                           Aedin YAŞAR // Yañı dünya. – 2005. – mart 12. – S.3.